Dışkıda gözle görülmeyen kan varlığını saptayan tarama testi. Kolorektal kanser ve sindirim sistemi kanamalarının erken tanısında kullanılır.
Ne için yapılır
- 50 yaş üstü bireylerde kolorektal kanser taraması
- Ailede kolon kanseri öyküsü olanlarda erken tarama
- Açıklanamayan demir eksikliği anemisi araştırması
- Kilo kaybı ve bağırsak alışkanlığı değişiklikleri
- Karın ağrısı ve şişkinlik şikayetleri değerlendirmesi
- Hemoroid dışı rektal kanama şüphesi
- Kolonoskopi öncesi tarama
Hazırlık
- FIT (immünokimyasal) test için özel diyet genellikle gerekmez
- Geleneksel guaiac (FOBT) testte 3 gün öncesinden kırmızı et, turp, brokoli ve C vitamini önerilmez
- Aspirin ve kan sulandırıcı ilaçların durumu hekime bildirilir
- Adet döneminde örnek alınmaz
- Aktif hemoroid kanaması varsa test ertelenir
İşlem nasıl yapılır
- Laboratuvardan gaita kabı alınır
- Üç ayrı günde dışkı örneği toplanması gerekebilir (FOBT)
- FIT testte tek örnek genellikle yeterlidir
- Örnekler hızla laboratuvara ulaştırılır
- Laboratuvarda kimyasal veya antikor temelli yöntemle kan tespiti yapılır
- Sonuç pozitif veya negatif olarak raporlanır
İşlem sonrası
- Negatif sonuçta 1-2 yılda bir tarama önerilir
- Pozitif sonuçta kolonoskopi ile detaylı inceleme yapılır
- Tek pozitif sonuç kanser anlamına gelmez; polip, hemoroid veya başka nedenler olabilir
- Hekim klinik bulgular ışığında ek tetkik isteyebilir
Riskler
- İşlem riski yoktur (örnek hasta tarafından alınır)
- Yanlış pozitif sonuç (kırmızı et, bazı ilaçlar)
- Yanlış negatif sonuç (kanama aralıklı olabilir)
- Tek başına yeterli olmayabilir; klinik değerlendirme gerekir
Sıkça Sorulanlar
Test sonucum pozitifse kanserim mi var?
Hayır. Pozitif sonuç sindirim sisteminde kanama olduğunu gösterir; nedeni hemoroid, polip veya başka iyi huylu durumlar da olabilir. Kolonoskopi ile detaylı inceleme yapılır.
Hangi yaşta tarama başlamalı?
Genel öneri 50 yaş ve sonrasında düzenli taramadır. Aile öyküsü olanlarda 40 yaşından itibaren başlanabilir.
FIT ve FOBT arasındaki fark nedir?
FIT (immünokimyasal) sadece insan hemoglobinini saptar, diyet kısıtlaması gerektirmez. FOBT (guaiac) daha eski yöntemdir ve diyet hazırlığı ister.
Hemoroidim varsa test yapılır mı?
Aktif kanama varsa test ertelenir, çünkü yanlış pozitif sonuca neden olur. Hemoroid tedavi edildikten sonra yapılabilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Demir ve demir bağlama kapasitesi
Tıbbi Biyokimya
Demir ve demir bağlama kapasitesi — kandaki demir düzeyi ve transferrin doygunluğunun değerlendirilmesi.
Ferritin
Tıbbi Biyokimya
Ferritin testi — vücudun demir depolarını yansıtan, demir eksikliğinin en duyarlı göstergelerinden biri.
CEA
Tıbbi Biyokimya
CEA — kolorektal ve akciğer kanserlerinde tedavi izlemi için kullanılan tümör belirteci.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.