Hücrelerde demiri depolayan ferritin proteininin kandaki düzeyini ölçen test. Demir eksikliği ve demir yüklenmesi durumlarının değerlendirilmesinde temel parametredir.
Ne için yapılır
- Demir eksikliği anemisinin tanı ve takibi
- Açıklanamayan halsizlik, dikkat dağınıklığı veya saç dökülmesi araştırması
- Tam kan sayımında düşük hemoglobin veya MCV saptanması
- Restless leg sendromu (huzursuz bacak) değerlendirmesi
- Hemokromatoz (demir yüklenmesi) şüphesi ve takibi
- Kronik hastalık anemisi ile demir eksikliği anemisinin ayrımında destekleyici test
- Gebelik dönemi demir depo durumu değerlendirmesi
Hazırlık
- Genellikle özel bir hazırlık gerekmez; açlık şart değildir
- Demir takviyeleri sonucu etkileyebileceğinden hekim önerisi ile geçici olarak kesilebilir
- Yakın zamandaki enfeksiyon veya inflamasyon ferritini yükseltebileceğinden bildirilmelidir
- Kullanılan ilaçlar ve takviyeler hekime aktarılmalıdır
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır (genellikle 2-3 mL)
- Kan biyokimya tüpüne aktarılır
- Otomatik analizörlerde immünokimyasal yöntemle ferritin düzeyi ölçülür
- Sonuç ng/mL (μg/L) birimi ile raporlanır
- Genellikle demir, TDBK ve transferrin satürasyonu ile birlikte değerlendirilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar genellikle aynı gün hazır olur
- Düşük ferritin saptanırsa altta yatan nedenin (kanama, beslenme, emilim sorunu) araştırılması önerilir
- Tedavi başlandıktan sonra ferritin yanıtı 2-3 ay sonra kontrol edilir
- Yüksek ferritin saptanırsa transferrin satürasyonu ve gerekirse genetik testlerle ileri değerlendirme yapılabilir
Riskler
- Kan alma yerinde geçici ağrı veya morluk
- Nadir küçük hematom oluşumu
- Vazovagal reaksiyona bağlı baş dönmesi (nadir)
- İğne yerinde lokal enfeksiyon (çok nadir)
Sıkça Sorulanlar
Düşük ferritin neyi gösterir?
Vücut demir depolarının azaldığını gösterir. Erişkinlerde genellikle 30 ng/mL altı demir eksikliği lehine yorumlanır; klinik ve diğer demir parametreleriyle birlikte değerlendirilir.
Yüksek ferritin her zaman demir yüklenmesi mi gösterir?
Hayır. Ferritin enfeksiyon, kronik inflamasyon, karaciğer hastalığı, alkol kullanımı, obezite veya bazı malignitelerde de yükselebilir. Yorumlama transferrin satürasyonu ve klinik bulgularla birlikte yapılır.
Anemim olmadığı halde ferritin düşük çıkabilir mi?
Evet. Demir depoları boşaldıktan sonra hemoglobin düşmeden önce ferritin düşebilir; bu "latent demir eksikliği" olarak adlandırılır ve tedavi gerekebilir.
Test için aç olmam gerekiyor mu?
Genellikle gerekmez. Ancak aynı kan örneğinden lipid profili veya açlık şekeri gibi başka tetkikler de istenecekse açlık önerilebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Demir ve demir bağlama kapasitesi
Tıbbi Biyokimya
Demir ve demir bağlama kapasitesi — kandaki demir düzeyi ve transferrin doygunluğunun değerlendirilmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Gaitada gizli kan testi
Tıbbi Biyokimya
Gaitada gizli kan testi (FOBT/FIT) — kolorektal kanser taraması ve sindirim sistemi kanama tespiti.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.