Karaciğer enzimleri ve bilirubin düzeyini ölçerek karaciğer hücre hasarı, yağlanma, hepatit ve safra yolu sorunlarını taramak için kullanılan kan tahlili paneli.
Ne için yapılır
- Yorgunluk, iştahsızlık, sarılık (cilt-göz aklarında sararma) şikayetlerinin değerlendirilmesi
- Şüpheli viral hepatit (B, C) taramasına ek olarak hücre hasarı takibi
- Karaciğer yağlanması (steatoz) ve metabolik sendrom değerlendirmesi
- Statin, antiepileptik, paracetamol gibi karaciğer üzerinden işlenen ilaçların takibi
- Aşırı alkol kullanımı şüphesi olan hastalarda değerlendirme
- Bilinen karaciğer hastalığının (hepatit, siroz) periyodik takibi
- Operasyon öncesi rutin değerlendirme
Hazırlık
- Tahlil öncesi 8-12 saat açlık önerilir; özellikle GGT için ideal
- Tahlilden 24 saat önce alkol alınmaması önerilir
- Yoğun egzersiz AST değerini geçici olarak yükseltebilir; tahlilden önce ağır spor yapılmaması önerilir
- Kullanılan tüm ilaçlar ve bitkisel takviyeler hekime bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldaki bir damardan yaklaşık 4-5 mL kan alınır
- Kan, kırmızı veya sarı kapaklı (jelli) biyokimya tüpüne konur
- Santrifüj edilerek serum ayrılır ve otomatik biyokimya cihazında çalışılır
- ALT, AST, ALP, GGT, total bilirubin ve direkt bilirubin değerleri ölçülür
- Sonuçlar genellikle aynı gün içinde raporlanır
İşlem sonrası
- Sonuçlar klinik tablo ile birlikte hekim tarafından yorumlanır
- Hafif yükselmelerde 1-3 ay sonra kontrol tahlili istenebilir
- Belirgin yükseklikte hepatit serolojisi, ultrason veya gastroenteroloji konsültasyonu eklenebilir
- Yağlanma saptananlarda kilo, beslenme ve egzersiz önerileri verilir
- İlaca bağlı yükseklik şüphesinde sorumlu ilaç hekim ile birlikte gözden geçirilir
Riskler
- Kan alma yerinde geçici morarma ve hassasiyet
- Nadir hematom
- İğne fobisi olan kişilerde baş dönmesi
- Çok nadiren lokal enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
ALT ve AST'nin normal değerleri nedir?
Erişkinlerde ALT ve AST genellikle 40 IU/L'nin altında kabul edilir. Cinsiyete ve laboratuvara göre küçük farklılıklar olabilir; sınır değerlerin biraz üzerindeki sonuçlar tek başına hastalık göstergesi sayılmaz.
Karaciğer enzimlerim neden yüksek çıkmış olabilir?
En sık nedenler arasında karaciğer yağlanması, alkol, bazı ilaçlar (statin, paracetamol, antiepileptik), viral hepatitler ve yoğun egzersiz sayılabilir. Tek bir tahlille tanı konulmaz; hekiminiz klinik tablo ile birlikte değerlendirir.
Açlık şart mı?
8-12 saat açlık genellikle istenir. Özellikle GGT ve trigliserid gibi testlerle birlikte çalışılacaksa açlık önemlidir.
Kontrol ne zaman yapılır?
Hafif yükseklik veya ilaç takibi durumunda hekim önerisine göre 4-12 hafta arasında kontrol önerilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Karaciğer hastalıkları takibi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Karaciğer hastalıkları takibi — viral hepatit, yağlanma ve siroz için kapsamlı izlem ve tedavi yönetimi.
AFP
Tıbbi Biyokimya
AFP — hepatosellüler karsinom ve germ hücreli tümör tanı/izleminde kullanılan tümör belirteci.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.
Koagülasyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Koagülasyon testleri — PT/INR ve aPTT ile kanama-pıhtılaşma sisteminin değerlendirilmesi.
Hepatit C testi
Tıbbi Biyokimya
Hepatit C testi (Anti-HCV) — HCV enfeksiyonu için tarama ve doğrulama paneli.
HIV testi
Tıbbi Biyokimya
HIV testi — ELISA tarama ve Western blot/HIV RNA doğrulama ile enfeksiyon tanısı.