Tiroid bezinin yeterli, az veya fazla çalışıp çalışmadığını değerlendiren temel hormon testleri; halsizlik, kilo değişimi ve guatr bulgularında ilk basamaktır.
Ne için yapılır
- Hipotiroidi şüphesi: yorgunluk, kilo alımı, soğuk intoleransı, kabızlık
- Hipertiroidi şüphesi: çarpıntı, kilo kaybı, sıcak intoleransı, tremor
- Guatr veya tiroid nodülü saptanması
- Gebelik öncesi ve gebelik takibi
- Levotiroksin veya antitiroid tedavi etkinliğinin izlenmesi
- İnfertilite, adet düzensizliği ve depresyon araştırmasında
- Otoimmün tiroid hastalığı (Hashimoto, Graves) takibi
Hazırlık
- Açlık zorunlu değildir; sabah saatlerinde alınması tercih edilir
- Tedavi alıyorsa, levotiroksin sabah dozu kan alımından sonra alınır
- Biotin içeren takviyeler en az 48 saat öncesinden kesilmelidir
- Akut hastalık veya enfeksiyon varsa test ertelenir
- Kullanılan ilaçlar (amiodaron, lityum, östrojen) hekime bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Damardan tek kullanımlık iğne ile yaklaşık 3-5 mL kan alınır
- Örnek serum tüpüne aktarılır ve santrifüj edilir
- Hormon analizleri kemilüminesans veya immünoassay yöntemiyle ölçülür
- TSH, sT3 ve sT4 düzeyleri ayrı ayrı raporlanır
- Gerekirse anti-TPO, anti-TG, TRAb gibi ek testler istenebilir
- Sonuçlar genellikle aynı gün içinde değerlendirilir
İşlem sonrası
- TSH referans aralığı genellikle 0.4-4.0 mIU/L; gebelikte trimestere özel hedefler vardır
- sT4 ve sT3 referansları laboratuvar tekniğine göre değişir
- Hipotiroidi: TSH yüksek, sT4 düşük; subklinik formda sT4 normaldir
- Hipertiroidi: TSH baskılanmış, sT4/sT3 yüksektir
- Levotiroksin tedavisinde hedef TSH'ye ulaşmak için 6-8 haftada bir kontrol önerilir
Riskler
- Kan alma bölgesinde geçici morluk
- Nadiren vazovagal baş dönmesi
- Biotin kullanımı sahte yüksek/düşük sonuç verebilir
- Akut hastalıkta geçici 'sick euthyroid' bulgu yanılgıya yol açabilir
Sıkça Sorulanlar
TSH tek başına yeterli midir?
Tarama amaçlı çoğu durumda TSH başlangıçtır; anormallikte sT4 ve gerekirse sT3 eklenir. Hipofiz veya gebelik durumunda baştan kombinasyon önerilebilir.
Levotiroksin günü test yapılabilir mi?
Evet ancak ilaç dozu kan alımından sonra alınmalıdır; aksi halde sT4 değeri yapay yüksek çıkabilir.
Sonuçlar ne sıklıkla tekrarlanır?
Tedavi yoksa 1-2 yılda bir; tedavi başlangıcında 6-8 haftada bir, stabil dönemde 6-12 ayda bir kontrol yapılır.
Biotin neden etkiler?
Yüksek doz B7 (biotin) takviyeleri immünoassay tekniğine girip hormon sonuçlarını yapay olarak yüksek/düşük gösterebilir; en az 48 saat öncesinden kesilmelidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tiroid hastalıkları değerlendirmesi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Tiroid bezi fonksiyon ve yapı hastalıklarının laboratuvar ve görüntüleme ile değerlendirilmesi.
Histopatolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Histopatolojik inceleme — doku örneklerinin mikroskobik analizi ile kesin tanı koyma yöntemi.
Sitolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Sitolojik inceleme — hücre düzeyinde mikroskobik değerlendirme ile tarama ve tanı yöntemi.
İnce iğne aspirasyon biyopsisi
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) — yüzeyel kitlelerden hücre örneği alarak hızlı tanı.
Tiroidektomi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Tiroidektomi — tiroid bezinin kısmi veya tam olarak alındığı boyun cerrahisi işlemi.
Tiroid ultrasonografisi
Görüntüleme Hizmetleri
Tiroid USG — tiroid bezi ve nodüllerin TI-RADS sınıflamasıyla radyasyonsuz değerlendirilmesi.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.