Bacak damarlarındaki tıkanıklık veya darlıkları belirlemek için yapılan; ayak bileği-kol indeksi, damar Doppler ultrason ve klinik muayeneyi içeren değerlendirme.
Ne için yapılır
- Yürürken bacakta ağrı, kramp ve duraklama (klodikasyo)
- Ayak veya bacakta iyileşmeyen yara, renk değişikliği
- Ayak nabızlarının zayıf veya alınamıyor olması
- Diyabet, sigara, hipertansiyon, hiperkolesterolemi gibi ateroskleroz risk faktörleri
- Bilinen koroner veya karotis arter hastalığı eşliğinde alt ekstremite şikayeti
- İstirahatte bacak ağrısı veya gece ağrısı (kritik bacak iskemisi şüphesi)
Hazırlık
- İşlem öncesi en az 5-10 dakika sırtüstü dinlenme
- Kalın çorap ve dar pantolonların çıkarılması
- Sigara içiliyorsa ölçümden en az 2 saat önce ara verilmesi
- Kullanılan tansiyon ve damar genişletici ilaçların hekime bildirilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Hasta sırtüstü pozisyonda yatırılır, manşet kol ve ayak bileğine yerleştirilir
- Doppler probu ile ayak bileği ve kol arterlerinden sistolik basınçlar ölçülür
- Ayak bileği basıncının kol basıncına oranı (ABI) hesaplanır; ABI <0,9 PAH lehinedir
- Gerekirse parmak basıncı (TBI), egzersiz sonrası ABI veya damar Doppler ultrason eklenir
- Bulgular klinik muayene ile birlikte değerlendirilir ve rapor edilir
İşlem sonrası
- Sigarayı bırakma, düzenli yürüyüş programı ve risk faktörü kontrolü önerilir
- Statin, antiagregan ve kan basıncı tedavisi gerekiyorsa düzenlenir
- Hafif-orta PAH'ta 6-12 ayda bir ABI ile takip planlanır
- Şikayet artışı, yara veya istirahat ağrısında erken kontrol önerilir
- İleri evre olgularda BT/MR anjiyografi ve girişimsel tedavi değerlendirmesi
Riskler
- Manşet sıkışmasına bağlı geçici rahatsızlık veya morarma
- Ölçümün ileri kalsifik damarlarda (özellikle diyabette) yanıltıcı yüksek çıkması
- Yanlış manşet boyutu veya hareket nedeniyle yanlış sonuç riski
- Kritik iskemide ölçüm sırasında ağrı artışı
Sıkça Sorulanlar
Ayak bileği-kol indeksi ölçümü ağrılı mı?
Hayır. Tansiyon ölçümüne benzer bir basınç hissedilir; çoğu hasta tarafından kolayca tolere edilir.
ABI testi ne kadar sürer?
Genellikle 20-30 dakika içinde tamamlanır; egzersiz protokolü eklenirse süre 45 dakikayı bulabilir.
Sonuçlar hangi durumda anormal kabul edilir?
ABI 0,9'un altında ise periferik arter hastalığı düşünülür; 0,4'ün altı ileri/kritik iskemiyi gösterebilir.
Damar tıkanıklığı saptanırsa hemen ameliyat gerekir mi?
Hayır. Pek çok hastada sigarayı bırakma, yürüyüş programı ve ilaç tedavisi yeterlidir; girişim yalnızca seçilmiş olgularda planlanır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Ekokardiyografi
Kardiyoloji
Ekokardiyografi (kalp ultrasonu) — kalp odacıkları, kapakları ve pompa fonksiyonunun ses dalgalarıyla görüntülenmesi.
Efor testi
Kardiyoloji
Efor testi (stres testi) — eforla artan kalp yükü altında elektrokardiyografi değişikliklerinin değerlendirilmesi.
Aritmi değerlendirmesi ve tedavisi
Kardiyoloji
Aritmi değerlendirmesi ve tedavisi — kalp ritim bozukluklarının tanısı ve kişiye özel tedavi planı.
Transözofageal ekokardiyografi
Kardiyoloji
Transözofageal ekokardiyografi (TEE) — yemek borusundan kalp yapılarının ayrıntılı görüntülenmesi.
Yürüme Bandı
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Yürüme bandı (treadmill) tedavisi — kardiyak ve alt ekstremite rehabilitasyonu.
Elektrokardiyografi
Kardiyoloji
Elektrokardiyografi (EKG) — kalbin elektriksel aktivitesinin ağrısız ve hızlı kaydı.
Holter monitörizasyonu
Kardiyoloji
Holter monitörizasyonu (24 saat EKG) — günlük yaşam sırasında kalp ritminin uzun süreli kaydı.
Tansiyon Holter
Kardiyoloji
Tansiyon Holter (24 saat ABPM) — günlük yaşam sırasında kan basıncının düzenli aralıklarla otomatik ölçümü.