Adet kanamalarının kalıcı olarak kesildiği menopoz döneminde; vazomotor şikayetler, ürogenital atrofi ve kemik-kalp sağlığı risklerinin değerlendirilerek hormon replasman tedavisi (HRT) ile non-hormonal seçeneklerin yarar-zarar dengesine göre planlandığı uzun vadeli kadın sağlığı yönetimidir.
Ne için yapılır
- Sıcak basmaları, gece terlemeleri ve uyku bozuklukları (vazomotor semptomlar)
- Vajinal kuruluk, ağrılı cinsel ilişki ve idrar yolu şikayetleri (ürogenital atrofi)
- Premenopoz ve perimenopoz dönemindeki düzensiz adet ve kanama yönetimi
- Erken menopoz (40 yaş öncesi) veya prematüre over yetmezliği
- Cerrahi menopoz sonrası (yumurtalıkların alınması) hormonal değerlendirme
- Osteoporoz riskine yönelik kemik yoğunluğu (KMD) değerlendirmesi
- Ruh hali değişiklikleri, dikkat-konsantrasyon güçlüğü ve cinsel istekte azalma
Hazırlık
- Adet öyküsü, son adet tarihi ve aile öyküsünün hazırlanması
- Kullanılan ilaçlar, sigara ve alkol alışkanlıklarının not edilmesi
- Önceki meme, rahim ve over değerlendirmelerinin getirilmesi
- Tansiyon, kan şekeri, kolesterol ve karaciğer fonksiyon takibi için aç gelinmesi (gerekirse)
- Mamografi ve smear testlerinin güncelliğinin kontrol edilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı öykü ve şikayet değerlendirmesi (semptom skorlaması yapılabilir)
- Pelvik muayene ve gerekirse transvajinal ultrason ile rahim/over değerlendirmesi
- Kan tahlilleri ile FSH, östradiol, tiroid fonksiyon testleri ve lipid profili
- Kemik yoğunluğu (DXA) ve kardiyovasküler risk değerlendirmesi planlanır
- Hormon replasman tedavisi (HRT) yarar-zarar profili kişiye göre değerlendirilir
- Non-hormonal seçenekler (SSRI, gabapentin, klonidin, lokal östrojen, yaşam tarzı önerileri) tartışılır
İşlem sonrası
- HRT başlandıysa 3. ay sonunda yan etki ve etkinlik değerlendirmesi
- Tedavi alan hastalarda yıllık meme, rahim ve kardiyovasküler kontrol
- Düzensiz kanama veya yeni şikayet durumunda erken başvuru
- Kemik sağlığı için kalsiyum, D vitamini ve egzersiz programı önerileri
- Tedavi süresi ve doz ayarlaması düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir
Riskler
- Hormon tedavisinde meme kanseri, derin ven trombozu ve inme riskinde küçük artış
- Östrojen yalnız kullanımda korumasız rahimde endometriyum kanseri riski
- Yan etki olarak meme hassasiyeti, baş ağrısı, bulantı ve düzensiz kanama
- Non-hormonal tedavilerde uyku hali, ağız kuruluğu, cinsel işlev değişiklikleri
- Ön bilgi olmadan başlatılan/uzatılan tedavilerin uzun dönem riskleri
Sıkça Sorulanlar
Hormon tedavisi (HRT) güvenli mi?
Sağlıklı, 60 yaş altı veya menopozun ilk 10 yılında olan kadınlarda kısa-orta süreli kullanımda yarar zarara üstündür. Karar her hasta için bireysel risk faktörlerine göre verilir. Meme kanseri, kalp damar hastalığı ve tromboz öyküsü olan hastalarda dikkatli değerlendirilir.
Menopozda her kadın hormon almalı mı?
Hayır. HRT öncelikle orta-şiddetli vazomotor şikayetler, erken menopoz veya osteoporoz riski olan hastalarda düşünülür. Hafif şikayetlerde yaşam tarzı düzenlemeleri ve non-hormonal seçenekler yeterli olabilir.
Hormon almadan menopoz şikayetlerim azaltılabilir mi?
Evet. Düzenli egzersiz, kilo kontrolü, sigaranın bırakılması, kafein/alkol azaltılması, soy ürünleri, SSRI/SNRI grubu ilaçlar, gabapentin, lokal östrojen kremler ve davranışsal terapiler etkili olabilir.
Menopoz sonrası gebelik mümkün müdür?
Doğal yollarla menopoz sonrası gebelik beklenmez. Ancak perimenopoz döneminde gebelik şansı tamamen sıfır değildir; korunma 1 yıl boyunca sürdürülmelidir. Donör yumurta ile yardımcı üreme tedavileri ayrı bir konudur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Pap smear testi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Pap smear testi — rahim ağzı kanserinin erken tanısına yönelik tarama testi.
Jinekolojik ultrason
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Jinekolojik ultrason — kadın üreme organlarının görüntüleme ile değerlendirilmesi.
İnfertilite değerlendirmesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
İnfertilite değerlendirmesi — kısırlık nedenlerinin araştırılması ve tedavi planlamasının temelidir.
Normal doğum
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Normal doğum — vajinal yoldan, uygun gebeliklerde tercih edilen güvenli doğum yöntemi.
Sezaryen doğum
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Sezaryen doğum — tıbbi gerekçelerle yapılan, karın duvarından bebeğin alınması ameliyatı.
Histerektomi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Histerektomi — rahmin (uterus) tıbbi nedenlerle cerrahi olarak alınması işlemi.
Histerosalpingografi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Histerosalpingografi (HSG) — rahim ve tüplerin radyolojik görüntüleme ile değerlendirilmesi.
Kolposkopi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Kolposkopi — serviks (rahim ağzı), vajen ve vulvanın büyütülmüş incelemesi.