Düşük doz X-ışını kullanılarak kemik, akciğer, karın ve diş gibi yapıların hızlı görüntülenmesini sağlayan temel radyolojik tetkiktir.
Ne için yapılır
- Kemik kırığı, çıkık veya travma sonrası değerlendirme
- Akciğer enfeksiyonu (pnömoni), bronşit veya tüberküloz şüphesi
- Kalp boyutu ve akciğer damar yapısının ön değerlendirmesi
- Karında gaz dağılımı, bağırsak tıkanıklığı veya yabancı cisim şüphesi
- Kireçlenme (osteoartrit), eklem aralığı ve dejeneratif değişikliklerin değerlendirilmesi
- Diş ve çene yapılarının görüntülenmesi (panoramik veya periapikal grafi)
- Ameliyat öncesi rutin akciğer değerlendirmesi
Hazırlık
- Çoğu direkt grafide özel hazırlık gerekmez
- Çekilecek bölgedeki metal aksesuarlar (kolye, kemer, sütyen tokası, saat) çıkarılır
- Hamilelik şüphesi varsa mutlaka teknisyene ve hekime bildirilmelidir
- Bazı bölgeler için (omurga, batın) gevşek ve sade kıyafet tercih edilir
- Çocuklarda eşlik eden yetişkine kurşun önlük giydirilebilir
İşlem nasıl yapılır
- Teknisyen, çekim pozisyonunu ve hareketsiz durmanın önemini açıklar
- Çekilecek bölge cihaza yerleştirilir; gerekirse oturarak, ayakta veya yatarak pozisyon verilir
- Birkaç saniyelik kısa bir süre nefes tutmak veya hareketsiz durmak istenebilir
- Cihaz, düşük dozda X-ışını göndererek dijital görüntü elde eder
- Genellikle 2-3 farklı açıdan görüntü alınır
- İşlem ağrısızdır ve toplam süre çoğunlukla 5-10 dakikadır
İşlem sonrası
- Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilerek rapor hazırlanır
- Acil durumlarda rapor kısa süre içinde, rutin tetkiklerde aynı veya ertesi gün hazır olur
- Sonucun yorumu ve tedavi planı, isteyen hekim ile birlikte yapılır
- Mevcut görüntülerin sonraki kontrollerde karşılaştırma için saklanması önerilir
Riskler
- Düşük doz X-ışınına bağlı çok küçük teorik radyasyon riski (tıbbi yarara göre kabul edilebilir düzeyde)
- Hamilelik durumunda fetüs için çok az olsa da potansiyel risk; bu nedenle gerekmedikçe yapılmaz
- Çocuklarda gereksiz tekrarlardan kaçınmak için doz koruması (kurşun önlük) uygulanır
- Çok nadir durumlarda kontrastlı incelemelerde alerjik reaksiyon (bu işlem klasik direkt grafiyi aşar)
Sıkça Sorulanlar
Röntgen çekimi zararlı mı?
Tek bir direkt grafi düşük dozda radyasyon içerir ve tanı amaçlı yararı bu riski büyük ölçüde aşar. Gereksiz tekrarlardan kaçınılır; özellikle hamilelik şüphesinde işlem yeniden değerlendirilir.
Hamileyken röntgen çekilebilir mi?
Mümkünse hamilelikte röntgenden kaçınılır. Acil bir durum varsa karın bölgesi kurşun önlükle korunarak çekilebilir. Hamilelik şüphesini mutlaka teknisyene ve hekime bildirin.
Aç gelmem gerekir mi, hazırlık var mı?
Klasik akciğer, kemik veya diş röntgeninde özel hazırlık gerekmez. Bazı özel batın grafileri için tercih edilen kurallar olabilir; randevu verilirken bilgilendirme yapılır.
Sonucu hemen alabilir miyim?
Acil polikliniklerde değerlendirme dakikalar içinde yapılır. Rutin tetkiklerde radyolog raporu genellikle aynı veya ertesi gün hazır olur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Toraks BT
Görüntüleme Hizmetleri
Toraks BT — akciğer nodülü, pnömoni, pulmoner emboli ve göğüs hastalıklarının değerlendirilmesi.
Manyetik rezonans görüntüleme
Görüntüleme Hizmetleri
Manyetik rezonans görüntüleme (MR) — güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları ile yumuşak doku ayrıntılı görüntülemesi.
Bilgisayarlı tomografi
Görüntüleme Hizmetleri
Bilgisayarlı tomografi (BT) — X-ışını ile vücudun ince kesitli, hızlı ve ayrıntılı görüntülenmesi.
Ultrasonografi - genel
Görüntüleme Hizmetleri
Ultrasonografi — yüksek frekanslı ses dalgaları ile yumuşak dokuların radyasyonsuz görüntülenmesi.
Abdominal ultrasonografi
Görüntüleme Hizmetleri
Abdominal ultrasonografi — karın içi organların radyasyonsuz, gerçek zamanlı ses dalgası ile incelenmesi.
Mamografi
Görüntüleme Hizmetleri
Mamografi — düşük doz X-ışını ile meme dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesi ve kanser taraması.
Doppler ultrasonografi
Görüntüleme Hizmetleri
Doppler ultrasonografi — damar içindeki kan akımını renk ve spektral analizle gerçek zamanlı değerlendiren görüntüleme.
Tiroid ultrasonografisi
Görüntüleme Hizmetleri
Tiroid USG — tiroid bezi ve nodüllerin TI-RADS sınıflamasıyla radyasyonsuz değerlendirilmesi.