Uyku sırasında üst hava yolunun açık tutulması veya solunum desteği sağlamak için maske aracılığıyla uygulanan pozitif basınçlı hava akımı tedavisi. Apne indeksini düşürür, gündüz uykululuğunu azaltır.
Ne için yapılır
- Polisomnografi ile saptanan orta-ağır obstrüktif uyku apne sendromu (AHI ≥15)
- Hafif uyku apnesinde (AHI ≥5) gündüz aşırı uykululuk, hipertansiyon, kalp damar hastalığı veya inme öyküsü ile birliktelik
- Santral uyku apne sendromu ve karma tipte uyku ilişkili solunum bozuklukları
- Obezite hipoventilasyon sendromu ve gündüz hiperkapnisi (PaCO2 yüksek)
- Nöromüsküler hastalıklar (ALS, kas distrofisi) ve göğüs duvarı hastalıklarına bağlı kronik hipoventilasyon
- KOAH alevlenmesinde noninvaziv mekanik ventilasyon (BiPAP) gerektiren hiperkapnik solunum yetmezliği
- Akut kardiyojenik akciğer ödeminde geçici CPAP kullanımı
Hazırlık
- Gece boyu polisomnografi (uyku testi) veya seçilmiş hastalarda evde uyku testi yapılması
- Apne-hipopne indeksi (AHI), oksijen satürasyon paterni ve ek hastalıkların değerlendirilmesi
- Yüz anatomisi, burun tıkanıklığı ve uygun maske (nazal/oronazal/yastık) seçimi
- Klostrofobi, ağız kuruluğu ve cilt hassasiyeti gibi konularda hasta eğitimi
- BiPAP düşünülen hastalarda arteriyel kan gazı ve solunum fonksiyon testi
İşlem nasıl yapılır
- Tedavi başlangıcında otomatik (APAP) veya titrasyon çalışması ile uygun basınç aralığı belirlenir; CPAP'ta tek basınç, BiPAP'ta inspiratuar/ekspiratuar olmak üzere iki basınç ayarlanır
- Hastaya uygun maske takılır, sızdırmazlık kontrol edilir; gerekirse nemlendirici ve ısıtıcı eklenir
- İlk birkaç gece kademeli alıştırma (ramp özelliği) ile uyum kolaylaştırılır
- Cihaz kullanım verileri (uyum, kaçak, kalan AHI) bulut tabanlı yazılımla izlenir
- Hipoventilasyon ve nöromüsküler hastalıklarda BiPAP/AVAPS modlarına geçilir, oksijen takviyesi gerekiyorsa eklenir
- Hastaya cihaz, hortum ve maske temizliği ile filtre değişimi anlatılır
İşlem sonrası
- İlk 1 ay sonunda uyum, semptom düzelmesi (gündüz uykululuk, sabah baş ağrısı) ve cihaz raporu değerlendirilir
- Gerekirse basınç ayarı yeniden titre edilir, maske değiştirilir veya nemlendirme artırılır
- Yılda en az 1 kez kontrol; kilo değişimi, gebelik veya ek hastalıklarda yeniden değerlendirme
- Eşlik eden hipertansiyon, atrial fibrilasyon, diyabet gibi durumların izlemi
- Cihaz parça yenilemesi (maske 6-12 ay, hortum 6 ay, filtre 1-3 ay) düzenli yapılır
Riskler
- Maske basısına bağlı yüzde kızarıklık, basınç yarası, burun köprüsünde tahriş
- Hava kaçağı, ağız kuruluğu, burun tıkanıklığı veya akıntı
- Karın şişliği, yutkunma sırasında hava yutma (aerofaji)
- Klostrofobi hissi ve maskeye uyum güçlüğü
- Çok nadiren orta kulak ve sinüs basınç değişiklikleri ile pnömotoraks
Sıkça Sorulanlar
CPAP cihazı ömür boyu kullanılır mı?
Obstrüktif uyku apnesi genellikle kronik bir durumdur ve etkin tedavi süreklilik gerektirir. Kilo verme, cerrahi ve bazı pozisyonel önlemler tedavi ihtiyacını azaltabilir; karar hekiminizle birlikte verilir.
CPAP ile BiPAP arasındaki fark nedir?
CPAP tek bir sürekli basınç verir; obstrüktif apnede temel tedavidir. BiPAP soluk alma ve verme sırasında farklı basınçlar uygular; hipoventilasyon, nöromüsküler hastalıklar ve bazı KOAH hastalarında tercih edilir.
Cihazı seyahatte kullanabilir miyim?
Evet. Modern cihazlar küçük ve uçak kabin uyumludur. Seyahat dönüştürücüsü ve gerekirse pil aksesuarı önerilir. Uçak yolculuğu için cihazın tıbbi cihaz olduğunu belgeleyen bir rapor faydalı olur.
Uyku apnesini sadece kilo vererek tedavi edebilir miyim?
Kilo verme ve yaşam tarzı değişiklikleri AHI'yi belirgin azaltabilir, ancak orta-ağır olgularda tek başına yeterli olmayabilir. Cihaz tedavisi sürerken bu önlemler de mutlaka önerilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Oksijen tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Oksijen tedavisi — kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli ev tipi ve hastane içi destek tedavisi.
Pulmoner Hipertansiyon Tanı Takip
Göğüs Hastalıkları
Pulmoner hipertansiyon tanı ve takip — akciğer arter basıncı yüksekliğinin sınıflandırılması ve yönetimi.
IPF Tanı Tedavi Takip
Göğüs Hastalıkları
İdiyopatik pulmoner fibrozis (IPF) tanı ve tedavi — UIP paterninin görüntüleme ve antifibrotik yönetimi.
Bronşiektazi Hastalığı Tanı Tedavi Takip
Göğüs Hastalıkları
Bronşektazi tanı ve tedavi süreci — hava yollarının kalıcı genişlemesinin değerlendirilmesi ve yönetimi.
Akciğer CA Tanı, Takip
Göğüs Hastalıkları
Akciğer kanseri tanı süreci ve onkolojik takip — radyolojik, patolojik ve moleküler değerlendirme.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi — alerjik rinit ve astımda kanıta dayalı kademeli tedavi.