Adrenal Yetmezlik

Böbreküstü bezlerinin veya hipofiz kontrolünün bozulmasıyla kortizol üretiminin yetersiz kalması.

Yazan: Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu

Son güncelleme: 18 Haziran 2026

Bu içerik Saygı Hastanesi Sağlık Rehberi Editör Kurulu tarafından derlenmiş olup, ilgili branş hekimimiz tarafından periyodik olarak gözden geçirilir.

Kaynaklar (5)

Bu içerik bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Endokrinoloji bölümümüzden randevu alabilirsiniz. Randevu Al →

Adrenal Yetmezlik Nedir?

Adrenal yetmezlik, böbreküstü bezlerinin yeterli kortizol (ve aldosteron) üretememesi durumudur. Primer adrenal yetmezlikte (Addison hastalığı) sorun doğrudan adrenal bezde iken sekonder adrenal yetmezlikte hipofiz bezinin yetersiz ACTH salgılaması adrenal bezi yeterince uyaramamasından kaynaklanır.

Sekonder adrenal yetmezliğin en sık nedeni uzun süreli kortikosteroid tedavisinin aniden kesilmesidir; bu durum hipofizin ACTH üretimini baskılar. Hipofiz adenomu, travma, radyoterapi veya enflamasyon da sekonder yetmezliğe yol açabilir.

Her iki formda da stres dönemlerinde (enfeksiyon, ameliyat, yaralanma) kortizol ihtiyacı artar; yeterli hormon üretilememesi adrenal krize (akut böbreküstü bezi yetmezliği) dönüşür. Adrenal kriz ölüme yol açabilen bir acil tıbbi durumdur ve IV hidrokortizon ile derhal tedavi edilmelidir.

Belirtiler

Yorgunluk, halsizlik ve kas ağrısı

Düşük kan basıncı ve ortostatik baş dönmesi

Bulantı, kusma ve karın ağrısı

Kilo kaybı ve iştahsızlık

Primer formda deri ve mukozada koyulaşma (ACTH fazlalığı)

Hipoglisemi eğilimi

Adrenal krizde şok, ateş ve bilinç kaybı (acil!)

Risk Faktörleri

Uzun süreli (>3 hafta) kortikosteroid kullanımı ve ani kesilme

Otoimmün hastalıklar (Addison için)

Hipofiz tümörü veya ameliyatı

Tüberküloz veya fungal enfeksiyon (adrenalleri tutabilir)

HIV/AIDS

Antikoagülan kullananlar (adrenal hemoraji riski)

Metastatik kanser

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:

Açıklanamayan yorgunluk, düşük tansiyon ve kilo kaybı birlikte
Kortikosteroid tedavisi kesilirken belirtiler gelişirse
Şiddetli karın ağrısı, kusma ve bilinç değişikliği (adrenal kriz — acil!)
ACTH uyarı testinde kortizol yanıtı yetersizse
Hipofiz hastalığı tanısıyla takip edilirken yorgunluk ve hipotansiyon

Tedavi Yöntemleri

Hidrokortizon replasmanı: günlük 15-25 mg, bölünmüş doz (sabah ağırlıklı)

Fludrokortizon (primer formda mineralokortikoid replasmanı)

Stres dozu eğitimi: ateş/hastalıkta doz 2-3 katına çıkarılmalı

Acil hidrokortizon enjeksiyon kiti (100 mg ampul): hasta ve yakınına öğretilmeli

Adrenal krizde IV hidrokortizon 100 mg + serum fizyolojik infüzyonu (acil)

Tıbbi kimlik kartı veya bilekliği taşıma

Hangi Bölüme Başvurmalı?

Bu şikâyetler için hastanemizin Endokrinoloji bölümüne başvurabilirsiniz. Uzman hekimlerimiz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Endokrinoloji Bölümü Hakkında Bilgi Alın

Size yardımcı olalım

Şikâyetleriniz için uzman hekimlerimizden randevu alabilir veya bize ulaşabilirsiniz.

Randevu Al Bize Ulaşın

İlgili Sağlık Konuları

Aynı bölümden incelemek isteyebileceğiniz diğer makaleler.

Anemi (Kansızlık)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamadığında ortaya çıkan yorgunluk, solgunluk ve nefes darlığıyla seyreden bir tablodur.

Demir Eksikliği Anemisi

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Yetersiz demir alımı veya kronik kan kaybı sonucu gelişen demir eksikliği anemisi, özellikle kadınları ve çocukları etkiler.

B12 Vitamini Eksikliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

B12 eksikliği; anemi, nörolojik belirtiler ve bilişsel sorunlara yol açabilen ve erken tedaviyle büyük ölçüde önlenebilen bir durumdur.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hipertansiyon, 'sessiz katil' olarak bilinir; çünkü genellikle belirti vermeksizin yıllarca ilerleyerek ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar.

Kronik Böbrek Yetmezliği

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Kronik böbrek hastalığı; hipertansiyon ve diyabet gibi kronik durumların en sık komplikasyonlarından biridir ve erken evrede belirti vermeyebilir.

Hepatit B

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit B, aşıyla önlenebilen ancak kronikleştiğinde siroz ve karaciğer kanserine zemin hazırlayan viral bir karaciğer hastalığıdır.

Hepatit C

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Hepatit C, günümüzde yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilen; ancak geç tanındığında siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığıdır.

Karaciğer Yağlanması (Yağlı Karaciğer)

Dahiliye (İç Hastalıkları)

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), obezite ve metabolik sendromla yakından ilişkili olup erken tedavide büyük ölçüde geri dönüşümlüdür.

Sağlık Uyarısı: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz. Saygı Hastanesi, bu sayfadaki bilgilere dayanılarak yapılan uygulamalardan sorumluluk kabul etmez.