Boyun, köprücük altı veya kasık bölgesindeki büyük damarlara ultrason eşliğinde ince bir tüp yerleştirilmesi. Yoğun tedavi, beslenme ve ilaç uygulaması için kullanılır.
Ne için yapılır
- Periferik damar yolu açılamayan hastalarda
- Uzun süreli intravenöz tedavi (kemoterapi, antibiyotik, parenteral beslenme)
- Yoğun bakım hastalarında damar içi basınç (santral venöz basınç) takibi
- Hemodiyaliz veya plazmaferez gibi yüksek akım gerektiren işlemler
- Damar bütünlüğünü bozan ilaçların (vazopressör, hipertonik solüsyon) güvenli verilmesi
- Kalp kateterizasyonu ve geçici pacemaker yerleştirilmesi
Hazırlık
- Pıhtılaşma testleri (PT, aPTT, INR) ve trombosit sayısı kontrol edilir
- Kan sulandırıcı ilaçlar uygun şekilde planlanır
- İşlem yapılacak bölgenin temizliği sağlanır; tüy kesimi gerekebilir
- Hasta sırt üstü pozisyona alınır; juguler ven için baş hafif geri yatırılır
- Aydınlatılmış onam alınır ve olası komplikasyonlar açıklanır
İşlem nasıl yapılır
- Hastanın kalp ritmi, oksijen ve kan basıncı sürekli izlenir
- Lokal anestezi uygulanır; gerekirse hafif sedasyon eklenir
- Cilt sterilize edilir, steril örtü serilir; hekim steril önlük ve eldiven giyer
- Ultrason cihazı ile hedef damar (juguler, subklavyen veya femoral) görüntülenir
- İğne ile damara girilir, kılavuz tel ilerletilir ve kateter telin üzerinden damara yerleştirilir
- Kateterin doğru konumda olduğu akciğer grafisi veya ultrason ile doğrulanır
İşlem sonrası
- Juguler/subklavyen kateter sonrası pnömotoraks için akciğer grafisi çekilir
- Kateter giriş yeri günlük olarak enfeksiyon belirtileri açısından takip edilir
- Pansuman düzenli aralıklarla aseptik koşullarda değiştirilir
- Kateter ihtiyacı sona erdiğinde steril şartlarda çıkarılır
- Kullanım süresi mümkün olduğunca kısa tutularak enfeksiyon riski azaltılır
Riskler
- Pnömotoraks — özellikle subklavyen yerleştirmede akciğer zarı yaralanması
- Damar yaralanması, hematom ve kanama
- Kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu
- Kateter ucunda pıhtı oluşumu (tromboz)
- Yanlış konum yerleşimi veya kateterin damardan çıkması
- Hava embolisi (nadir ama ciddi)
Sıkça Sorulanlar
İşlem ağrılı mıdır?
Bölge lokal anestezi ile uyuşturulduğu için işlem sırasında ağrı yerine basınç hissi olur; sonrasında giriş yerinde hafif duyarlılık olabilir.
Ne kadar süre kalabilir?
Kullanım amacına göre birkaç gün ile birkaç ay arasında değişir; tünelli ve port kateterler aylarca kalabilir.
Banyo yapabilir miyim?
Pansuman ıslanmamalıdır; duş alacaksanız bölgeyi su geçirmez örtü ile kapatmanız önerilir.
Çıkarılması zor mudur?
Genellikle yatak başında basit bir işlemle çıkarılır; sonrasında giriş yerine birkaç dakika basınç uygulanır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Hasta kontrollü analjezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Hasta kontrollü analjezi (PCA) — ağrı kesici dozunu hastanın kendi belirlediği güvenli sistem.
Anestezi öncesi değerlendirme
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Anestezi öncesi değerlendirme — ameliyat öncesi anestezi risk analizi ve planlama.
Genel anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Genel anestezi — cerrahi işlemler için bilinç ve ağrı duyusunun tamamen ortadan kaldırıldığı anestezi yöntemi.
Spinal anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Spinal anestezi — bel bölgesinden uygulanan ve vücudun alt yarısını uyuşturan bölgesel anestezi yöntemi.
Epidural anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Epidural anestezi — bel bölgesindeki epidural boşluğa kateter yerleştirilerek uzun süreli ağrı kontrolü sağlanan yöntem.
Sedasyon
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Bilinçli sedasyon — bilinç kapatılmadan rahatlatıcı ve ağrı kesici ilaçlarla uygulanan anestezi yöntemi.
Lokal anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Lokal anestezi — sadece işlem yapılacak küçük bir cilt bölgesinin uyuşturulduğu yüzeysel anestezi yöntemi.
Rejyonel anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Rejyonel anestezi — sinir bloğu ile vücudun belirli bölgesinin uyuşturulması.