ACL onarımı, kalça-diz protezi gibi ortopedik ameliyatlar sonrasında ağrı kontrolü, hareket açıklığı ve kas gücünü kademeli olarak geri kazandıran tedavi programı.
Ne için yapılır
- Ön çapraz bağ (ACL), arka çapraz bağ ve menisküs onarımları sonrası
- Kalça ve diz protez (artroplasti) ameliyatları sonrası
- Omuz rotator manşet ve omuz instabilitesi cerrahisi sonrası
- Kırık sonrası alçı, eksternal fiksatör ya da plak-vida tedavisi sonrası
- Tendon ve bağ onarımları sonrası rehabilitasyon
- Skolyoz ve omurga cerrahisi sonrası fonksiyonel iyileşme
- Spor yaralanmaları sonrasında performansa dönüş süreci
Hazırlık
- Ameliyat raporu ve son kontrol bilgileri getirilir
- Yara durumu, dikiş alımı ve yük verme kısıtları hekimden öğrenilir
- Kullanılan ortez, brace, koltuk değneği yanınızda olmalı
- Ağrı kesici programınız hakkında fizyoterapiste bilgi verilir
- Rahat, ameliyat bölgesini açabilecek kıyafet tercih edilir
İşlem nasıl yapılır
- Cerrah tarafından belirlenen yük verme ve hareket kısıtları doğrultusunda program planlanır
- Erken dönemde şişlik, ağrı ve eklem hareket açıklığı çalışmaları yapılır
- Kademeli olarak izometrik ve daha sonra dirençli kas güçlendirme eklenir
- Denge, propriosepsiyon ve nöromüsküler kontrol egzersizleri ilerletilir
- Spora dönüş aşamasında plyometric ve dala özgü hareketler eklenebilir
- Yara izi mobilizasyonu, manuel terapi ve gerekirse hidroterapi uygulanır
İşlem sonrası
- Cerrah ve fizik tedavi uzmanı ile düzenli kontroller yapılır
- Protez sonrası rehabilitasyon genellikle 6-12 hafta yoğun, sonrası idame şeklinde sürer
- ACL gibi yaralanmalarda spora dönüş çoğunlukla 6-9 ay sürer
- Ev programı ve gerekirse iş yeri için ergonomi önerileri verilir
- Hedeflenen aktivite düzeyine göre yeniden değerlendirme yapılır
Riskler
- Yara enfeksiyonu veya geç iyileşme
- Eklem sertliği (kontraktür) ve kas atrofisi gelişimi
- Erken yüklenmeye bağlı tekrar yaralanma riski
- Derin ven trombozu (uzun hareketsizliklerde)
- Kronik ağrı veya kompleks bölgesel ağrı sendromu (nadir)
Sıkça Sorulanlar
Diz protezi sonrası ne zaman yürüyebilirim?
Çoğu hastada ameliyatın ertesi günü destekli yürümeye başlanır. Bağımsız yürüme süresi ortalama 4-6 hafta içinde kademeli olarak artırılır.
ACL ameliyatı sonrası spora ne zaman dönerim?
Spora dönüş genellikle 6-9 ay sürer. Süre, kas gücü, denge testleri ve sporun çeşidine göre kişiye özel belirlenir.
Ağrı olduğunda egzersize devam etmeli miyim?
Hafif rahatsızlık beklenir; ancak keskin, şiddetli veya yeni ağrılar gelişirse fizyoterapiste bildirmek ve programı yeniden düzenlemek gerekir.
Yara izini bozar mı?
Doğru zamanda yapılan yara izi mobilizasyonu iz dokusunun yumuşamasına yardımcı olur ve hareket kabiliyetini artırır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Soğuk uygulama
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Akut yaralanma ve iltihaplı durumlarda kriyoterapi ile ağrı ve şişlik kontrolü.
İzokinetik test ve egzersiz
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
İzokinetik test ve egzersiz — sabit hızlı dirençle kas gücü ölçümü ve rehabilitasyon.
Egzersiz Bisikleti
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Egzersiz bisikleti tedavisi — diz ROM ve alt ekstremite kondisyonu.
Robotik rehabilitasyon
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Robotik rehabilitasyon — nörolojik ve ortopedik hastalarda yapay zeka destekli egzersiz tedavisi.
Manuel terapi
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Manuel terapi — fizyoterapistin elleriyle uyguladığı kas-iskelet sistemi tedavisi.
Elektroterapi
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Elektroterapi — TENS ve interferansiyel akım ile kas-iskelet ağrılarında tedavi.
Ultrason tedavisi
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Ses dalgalarıyla derin doku ısıtması sağlayan terapötik ultrason uygulaması.
Lazer tedavisi
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Düşük yoğunluklu lazerle (LLLT) ağrı kontrolü ve doku iyileşmesinin desteklenmesi.