Yaşlı bireylerde düşme riski, beslenme, hafıza, ruh sağlığı ve çoklu ilaç kullanımının birlikte değerlendirildiği; bağımsız yaşam kapasitesini korumayı amaçlayan kapsamlı muayene.
Ne için yapılır
- 65 yaş ve üzeri bireylerde rutin sağlık taraması
- Tekrarlayan düşmeler, denge ve yürüme bozukluğu
- Unutkanlık, dikkat dağınıklığı veya hafıza şikayetleri
- Birden fazla kronik hastalığı olan ve çoklu ilaç kullanan hastalar (polifarmasi)
- İstenmeyen kilo kaybı, iştahsızlık ve beslenme yetersizliği şüphesi
- Depresyon, sosyal izolasyon veya bakım veren tükenmişliği belirtileri
- Cerrahi işlem öncesi ileri yaşta risk değerlendirmesi
Hazırlık
- Mevcut tüm reçeteli ve reçetesiz ilaçların kutuları/listeleri ile getirilmesi
- Önceki tetkik, görüntüleme ve hastaneye yatış raporlarının hazırlanması
- Mümkünse hastayı tanıyan bir yakının (çocuk, eş, bakıcı) eşlik etmesi
- Gözlük, işitme cihazı ve baston gibi günlük kullanılan yardımcı araçların yanında bulundurulması
- Muayene için 60-90 dakikalık zaman ayrılması; yorucu ek randevu planlanmaması
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı tıbbi öykü, ilaç gözden geçirme ve günlük yaşam aktivitelerinin (ADL/IADL) sorgulanması
- Standart testlerle bilişsel durum (MMSE, saat çizme), depresyon (GDS) ve düşme riski değerlendirmesi
- Yürüme, denge ve kas gücünü ölçen basit fonksiyonel testler (timed up and go, el sıkma gücü)
- Beslenme tarama testleri ve gerekirse vücut kompozisyonu, görme-işitme kontrolü
- Kan tetkikleri, idrar analizi, EKG ve gerektiğinde kemik yoğunluğu ölçümü
- Bulgulara göre nöroloji, kardiyoloji, fizik tedavi gibi branşlarla iş birliği planlanır
İşlem sonrası
- Yazılı bir bakım planı: ilaç düzenlemesi, beslenme ve egzersiz önerileri
- Düşme riskine göre ev ortamının değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin önerilmesi
- Bilişsel veya ruhsal sorun saptanırsa ilgili uzmanlarla birlikte takip programı
- 3-6 ayda bir kontrol; akut hastalık veya yeni şikayet durumunda erken başvuru
- Aşı (grip, pnömokok, zona) ve kanser tarama planlamalarının güncellenmesi
Riskler
- Uzun değerlendirme nedeniyle hasta yorgunluğu (ara verilerek azaltılır)
- Çok sayıda test sonucu ile birlikte aile için bilgi yükü
- Bazı tarama testlerinde yanlış pozitif/negatif sonuçlar
- İlaç düzenlemelerinde geçici şikayetler (kademeli geçişle azaltılır)
- Tetkik amaçlı kan alma veya görüntülemenin standart küçük riskleri
Sıkça Sorulanlar
Geriatrik değerlendirme normal muayeneden farklı mı?
Evet. Sadece akut şikayete odaklanmaz; düşme, beslenme, hafıza, ruh sağlığı, sosyal destek ve ilaç güvenliğini birlikte değerlendirir. Amaç bağımsız yaşam kapasitesini korumaktır.
Çok ilaç kullanıyorum; hepsi gerekli mi?
İleri yaşta ilaç sayısı arttıkça etkileşim ve yan etki riski yükselir. Hekim, etkinliği azalan veya tekrarlayan ilaçları kademeli olarak azaltabilir; tedaviler bireyselleştirilir.
Hafıza testi yapılması demans tanısı anlamına mı gelir?
Hayır. Tarama testleri yalnızca daha ileri tetkik gerekip gerekmediğini gösterir. Tanı, ek nörolojik muayene, görüntüleme ve laboratuvar bulgularıyla konur.
Aşılar bu yaşta hâlâ önemli mi?
Evet. Grip, pnömokok ve zona aşıları yaşlı bireylerde ciddi enfeksiyonları ve hastane yatışlarını belirgin azaltır. Hangi aşıların önerildiği muayene sırasında planlanır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Vitamin eksikliği tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Vitamin eksikliği tedavisi — D vitamini, B12 ve folik asit eksikliklerinde kanıta dayalı replasman programı.
Palyatif bakım danışmanlığı
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Palyatif bakım danışmanlığı — ileri evre hastalıklarda ağrı, bulantı ve yaşam kalitesini iyileştirmeye yönelik destek hizmetidir.
Osteoporoz takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Kemik erimesinin DEXA, kan tahlili ve ilaç tedavisiyle uzun dönem takibi.
Kalsiyum metabolizması bozuklukları tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Kalsiyum metabolizması bozuklukları tedavisi — hipo/hiperkalsemi ve PTH eksenine yaklaşım.
Genel dahiliye muayenesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Genel dahiliye muayenesi — yetişkinlerde sistemik hastalıkların tanı, takip ve yönlendirmesi.
Anemi tanı ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Anemi tanı ve tedavisi — kansızlık nedenlerinin araştırılması ve uygun tedavinin planlanması.
Astım ve alerji değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Astım ve alerji değerlendirmesi — tetikleyicilerin saptanması, solunum testi ve tedavi planlaması.
Ateşli hastalıklar değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Ateşli hastalıkların değerlendirilmesi — kısa süreli ve uzamış (FUO) ateş için sistematik tanı süreci.