Damar yoluyla verilen iyot bazlı kontrast madde sırasında çok kesitli BT ile elde edilen, atardamar yapılarının üç boyutlu olarak değerlendirildiği görüntüleme yöntemi.
Ne için yapılır
- Koroner arter hastalığı şüphesinde tıkanıklık ve plak değerlendirmesi (koroner BT anjiyografi)
- Periferik arter hastalığı: bacak ağrısı, soğukluk ve yara iyileşmemesi durumlarında alt ekstremite damar haritası
- Karotis ve serebral arter darlık ve anevrizmalarının taranması
- Aort anevrizması, aort diseksiyonu ve aortit gibi büyük damar hastalıklarının değerlendirilmesi
- Pulmoner emboli (akciğer atardamarlarında pıhtı) tanısı
- Renal arter darlığı, mezenter arter iskemisi ve böbrek nakli öncesi damar değerlendirmesi
- Travma sonrası damar yaralanmaları ve aktif kanama odaklarının saptanması
Hazırlık
- İşlem öncesi 4-6 saatlik açlık önerilir; ilaçlar bir miktar su ile alınabilir
- Böbrek fonksiyon testleri (kreatinin/eGFR) önceden değerlendirilir
- Metformin içeren ilaçlar ileri böbrek yetersizliği varlığında işlem öncesi kesilir, hekim talimatına göre 48 saat sonra tekrar başlanır
- Koroner BT anjiyografide kalp hızını yavaşlatmak için beta-bloker verilebilir; gerektiğinde dilaltı nitratla koroner damarlar genişletilir
- Önceki iyot kontrast reaksiyonu, astım ve böbrek hastalığı öyküsü mutlaka belirtilir
- İşlem sırasında çıkarılması gereken metal nesneler (takı, sutyen telleri) önceden çıkarılır
İşlem nasıl yapılır
- Hasta BT masasına sırt üstü yatırılır; geniş bir damar yolu (genellikle dirsek içi) açılır
- EKG elektrotları takılır, koroner BT'de görüntüler kalp ritmine senkronize edilir
- Otomatik enjektörle iyot bazlı kontrast madde yüksek hızda verilir, hemen ardından çok kesitli BT taraması yapılır
- Tarama sırasında 5-15 saniyelik nefes tutma talimatları verilir, hareketsiz kalınması önemlidir
- Elde edilen veriler özel bilgisayar yazılımı ile üç boyutlu damar haritasına dönüştürülür
- Toplam işlem süresi hazırlık dahil 15-30 dakikadır; aktif tarama süresi yalnızca birkaç saniyedir
İşlem sonrası
- İşlem sonrası hasta 15-30 dakika gözlem altında tutulur, damar yolu sonra çıkarılır
- Bol sıvı alımı önerilir (kontrast atılımını hızlandırmak için)
- Beta-bloker verilen koroner BT hastalarında düşük tansiyon ve yavaş kalp atışı yönünden gözlem yapılır
- Metformin kullanan hastalarda böbrek fonksiyonları teyit edildikten sonra ilaca yeniden başlanır
- Sonuç raporu klinik ekiple paylaşılır; tedavi gerektiren bulgularda kateter anjiyografi, stent veya cerrahi planlama yapılır
Riskler
- İyot bazlı kontrasta bağlı alerjik reaksiyonlar; çoğunlukla hafif olmakla birlikte nadiren ciddi anaflaksi gelişebilir
- Kontrast nefropatisi; özellikle ileri yaş, diyabet ve mevcut böbrek yetersizliği olanlarda risk artar
- Metformin kullanımı ile etkileşim sonucu nadir ama ciddi laktik asidoz riski; özellikle düşük eGFR'li hastalarda
- Standart BT anjiyografi iyonlaştırıcı radyasyon içerir; doz, kullanılan protokole bağlı olarak değişir, modern cihazlarda doz azaltma teknikleri uygulanır
- Koroner BT'de kullanılan beta-blokere bağlı düşük tansiyon ve yavaş kalp ritmi (bradikardi) görülebilir
- Kontrast ekstravazasyonu, çok nadir görülen ancak müdahale gerektirebilen bir komplikasyondur
Sıkça Sorulanlar
BT anjiyografi yerine klasik anjiyo (kateter anjiyografi) ne zaman gerekir?
BT anjiyografi non-invaziv bir tarama yöntemidir; tıkanıklığı netleştirme, balon-stent uygulaması veya tedavi planlaması gereken durumlarda kateter anjiyografiye geçilir.
Koroner BT anjiyografide kalp hızı neden düşürülüyor?
Koroner damarların net görüntülenebilmesi için kalp hızının genellikle 65 atım/dakikanın altında olması gerekir. Bu nedenle gerektiğinde beta-bloker verilir.
Böbreklerim sınırda çalışıyor, BT anjiyografi yapılabilir mi?
Hafif-orta böbrek fonksiyon bozukluğunda kontrast dozu sınırlandırılarak ve hidratasyon ile risk azaltılır. İleri evre böbrek yetersizliğinde ise alternatif yöntemler (MR anjiyografi, ultrason) öncelikli olarak değerlendirilir.
İşlem ağrılı mıdır?
Hayır. Yalnızca damar yolu açılırken hafif iğne batması hissedilir. Kontrast verilirken vücutta yaygın sıcaklık ve ağızda metalik tat olabilir, kısa sürede geçer.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
MR anjiyografi
Görüntüleme Hizmetleri
MR anjiyografi — damar yapılarının manyetik rezonans ile radyasyonsuz görüntülenmesi.
Kontrastlı BT
Görüntüleme Hizmetleri
Kontrastlı BT — iyot bazlı kontrast madde ile damar ve organların ayrıntılı değerlendirildiği bilgisayarlı tomografi.
Doppler ultrasonografi
Görüntüleme Hizmetleri
Doppler ultrasonografi — damar içindeki kan akımını renk ve spektral analizle gerçek zamanlı değerlendiren görüntüleme.
Toraks BT
Görüntüleme Hizmetleri
Toraks BT — akciğer nodülü, pnömoni, pulmoner emboli ve göğüs hastalıklarının değerlendirilmesi.
Bilgisayarlı tomografi
Görüntüleme Hizmetleri
Bilgisayarlı tomografi (BT) — X-ışını ile vücudun ince kesitli, hızlı ve ayrıntılı görüntülenmesi.
Alt/üst ekstremite venöz doppler
Görüntüleme Hizmetleri
Alt/üst ekstremite venöz doppler — derin ven trombozu (DVT) tanısında öncelikli yöntem
Panoramik diş röntgeni
Görüntüleme Hizmetleri
Panoramik diş röntgeni — tüm çene, dişler ve çevre yapıları tek görüntüde değerlendiren düşük doz radyografi.
Kontrastlı MR
Görüntüleme Hizmetleri
Kontrastlı MR — gadolinyum bazlı kontrast madde ile dokuların daha ayrıntılı görüntülendiği manyetik rezonans incelemesi.