Tekrarlayan hışıltı, öksürük ve nefes darlığı yakınmalarında spirometri, alerji testleri ve ICS-LABA temelli kişiselleştirilmiş astım tedavi planlaması.
Ne için yapılır
- Tekrarlayan hışıltı, göğüste sıkışma ve nefes darlığı
- Egzersiz veya alerjenle tetiklenen öksürük
- Mevsimsel veya gece artan solunum şikayetleri
- Çocukluk çağında atopi veya egzama öyküsü
- Bilinen astım hastasında kontrol durumunun yeniden değerlendirilmesi
- Sık inhaler reçetesi (yılda 3'ten fazla SABA kanisteri) gereksinimi
- Mesleki tetikleyiciler nedeniyle gelişen solunum şikayetleri
Hazırlık
- Yaşanan ataklar, tetikleyiciler ve kullanılan ilaçlara dair not
- Mümkünse 2 haftalık peak flow (PEF) takibi
- Bilinen alerjen, evcil hayvan, küf maruziyeti bilgisi
- Spirometri öncesi bronkodilatatörlerin hekim talimatına göre kesilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı öykü ve fizik muayene; kontrol durumu (ACT, GINA kontrol soruları) ile değerlendirilir
- Spirometri ile FEV1, FVC ve bronkodilatatör reversibilitesi ölçülür
- Gerekirse metakolin provokasyon testi veya FeNO ölçümü yapılır
- Alerji deri testleri veya spesifik IgE bakılır
- GINA basamak yaklaşımına göre tedavi başlatılır: düşük doz ICS-formoterol kombinasyonu birinci basamaktan itibaren önerilir
- İnhaler tekniği ve atak yönetim planı (yazılı astım eylem planı) hastayla paylaşılır
İşlem sonrası
- Tedavi başlangıcından sonra 2-6 hafta içinde kontrol
- Kontrol altında stabil hastalarda 3-6 ayda bir değerlendirme
- Tedavi basamağı semptom kontrolüne göre artırılır veya azaltılır
- Yıllık olarak grip aşısı önerilir; gerektiğinde pnömokok aşısı
- Ağır astımda biyolojik tedavi (anti-IgE, anti-IL5) seçenekleri değerlendirilir
Riskler
- İnhaler kortikosteroide bağlı ağız içi pamukçuk, ses kısıklığı
- LABA monoterapisi (ICS olmadan) astımda önerilmez ve risklidir
- Tedavi uyumsuzluğunda akut atak, hastane yatışı ve nadiren ölüm
- Sık SABA kullanımı (haftada 3'ten fazla) kontrolsüz astım göstergesidir
- Sistemik kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımına bağlı yan etkiler
Sıkça Sorulanlar
Astım tamamen iyileşir mi?
Astım kronik bir hastalıktır, ancak doğru tedavi ile çoğu hasta semptomsuz veya minimum semptomla normal yaşam sürdürebilir. Bazı çocuklarda erişkinliğe geçişte şikayetler azalabilir.
Kortizonlu inhalerler zararlı mı?
İnhaler kortikosteroidler ağıza ulaşan düşük dozda ve lokal etkilidir. Sistemik yan etkiler nadirdir; ağız çalkalama ile pamukçuk riski azaltılır. Kontrolsüz astım, tedavinin yan etkilerinden çok daha risklidir.
Egzersiz yapabilir miyim?
Evet. Kontrol altındaki astımda düzenli egzersiz önerilir. Egzersiz ile tetiklenen astım için seans öncesi bronkodilatatör veya ICS-formoterol kullanılabilir.
Atak geldiğinde ne yapmalıyım?
Yazılı astım eylem planındaki adımları izleyin: kurtarıcı inhaleri kullanın, rahatlamazsa tekrarlayın, oral kortikosteroid başlamak veya acil servise başvurmak gerekebilir. Düzenli koruyucu tedavi ataklara karşı en etkili korumadır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi — alerjik rinit ve astımda kanıta dayalı kademeli tedavi.
Spirometri
Göğüs Hastalıkları
Akciğerlerin solunum kapasitesini ölçen, obstrüktif ve restriktif hastalıkları ayırt eden temel test.
Solunum fonksiyon testleri
Göğüs Hastalıkları
SFT/PFT ile akciğer hacim, akım ve gaz değişiminin kapsamlı değerlendirilmesi.
KOAH değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GOLD kılavuzlarına göre KOAH tanısı, sınıflaması ve bireyselleştirilmiş tedavi yönetimi.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
Deri Prick Testi
Göğüs Hastalıkları
Deri prick testi — solunum yolu ve gıda alerjenlerine karşı duyarlılığın hızlı tespiti.
Tüberküloz tarama ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Tüberküloz tarama ve tedavisi — verem hastalığında erken tanı ve standart kombine ilaç tedavisi.